Przepisy i kodeksy międzynarodowe

Linneuszowski system klasyfikacji roślin był stale rozwijany  przez naukowców, całe królestwo roślin zostało podzielone na wielogałęziowe drzewo genealogiczne, stosownie do botanicznej charakterystyki każdej rośliny. Jednakże opracowanie rzetelnych zasad systematyki dla potrzeb naukowych, handlowych i ogrodniczych wymagało międzynarodowej współpracy. W jej wyniku utworzone zostały w 1980 r. międzynarodowe przepisy nomenklatury botanicznej, zebrane w formie "Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Roślin uprawnych (International Code of Nomenclature for Cultiveted Plants). Szczegóły dotyczące pisowni łacińskiej nazw gatunkowych i wyższych jednostek systematycznych zostały zebrane w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Botanicznej (International Code of Botanical Nomenclature) wydanym  w 1988 r. 

Królestwo roślin

Królestwo roślin można podzielić na rośliny naczyniowe i nienaczyniowe. Rosliny naczyniowe są ważniejsze i bardziej interesujące dla ogrodnictwa, mają wyspecjalizowane tkanki przewodzące, które pozwalają na wzrost w szerszym zakresie, mogą więc osiągać większe rozmiary niż rośliny nienaczyniowe, takie jak  glony, grzyby mchy i wątrobowce. Rosliny naczyniowe sklasyfikowano w dwóch podgromadach : nagonasienne i okrytonasienne (Gymnospermae i Angiospermae), w zależności od sposobu wykształcenia nasion. Dalszy podział obejmował wydzielenie klas, rzędów i wreszcie rodzin jako jednostek klasyfikacyjnych. W podgromadzie nagonasiennych wydzielono np. klasę - iglaste (Coniferae) z rzędem - szpilkowce (Coniferales) i czteroma rodzinami, wśród których znajdują się bardzo ważne dla ogrodnictwa : sosnowate - (Pinaceae) i cyprysowate - (Cuprassaceae).  

Rodzina

Rodzina w sensie botanicznym może obejmować ściśle ze sobą spokrewnione i wyspecjalizowane rośliny, np. storczyki (Orchidaceae) i ananasowate (Bromeliaceae) lub też, tak jak różowate (Rosaceae), rośliny o odmiennych i zróżnicowanych wymaganiach jak np. Alchemilla, Cotoneaster, Crataegus, Geum, Malus, Prunus, Pyracantha, Sorbus i Spiracea. Rośliny są pogrupowane w konkretne rodziny zależnie od anatomii i budowy ich kwiatów, owoców i innych organów.

Rodzaj i jego gatunki

Rodzina botaniczna może składać się z jednego lub wielu rodzajów, np. rodzina Eucryphiaceae obejmuje tylko rodzaj Eucryphia, a np. w skład rodziny Asteraceae (Compositae) wchodzi ponad tysiąc rodzajów. Każdy rodzaj ł±czy rośliny pokrewne, np. dąb (Quercus), klon (Acer), i lilie (Lilium) na podstawie jednej lub kilku cech wspólnych. Rodzaj może się składać z jednego lub kilku gatunków. Jak wspomniałem wyżej, do rodzaju Lilium mogą należeć różne lilie, ale jedna z nich, np. Lilium candidum powinna oznaczać tę szczególną, w tym przypadku jest nią lilia biała. Tak jak niektóre rodziny tworzą się z blisko spokrewnionych grup, tak rodzaj formuje się wewnątrz rodziny z oddzielnych ogrodniczych grup. Przykładem mogą być wrzosy i wrzośce (Erica i Calluna) należące do rodziny wrzosowatych (Ericaceae), do której zostały także włączone takie rodzaje jak Rhododendron, Kalmia, Vaccinium.

Podgatunki i formy

W warunkach naturalnych gatunki wykazują tendencję do zmienności, co pozwala na wyróżnienie aż trzech botanicznych podgrup częściowo zachodzących na siebie. Podgatunek (subsp.) wyraźnie różni się zazwyczaj z powodów geograficznego oddalenia, odmiana botaniczna (po łacinie varietas, w skrócie var.) różni się nieco w swojej botanicznej strukturze i nie ma możliwości ścisłego ustalenia form rodzicielskich, forma (bot. forma w skrócie f.) cechuje się minimalnym zróżnicowaniem w obrębie takich cech jak pokrój lub barwa liścia, kwiatu i owocu. 

Odmiany

Wiele roślin występujących w warunkach naturalnych jest zazwyczaj dostatecznie opisanych swoimi nazwami gatunkowymi, ale wprowadzone do uprawy, wobec napotykanych tutaj różnic, podlegają nieznacznym odchyleniom od swych form wyjściowych. Formy te niekiedy okazują się  niezwykle interesujące dla ogrodnictwa ze względu na zróżnicowanie np. w morfologii liści, koloru kwiatów itp. Formy te mogą być określane jako indywidualności w warunkach naturalnych i potem wprowadzane do uprawy, mogą też być wyselekcjonowane z siewek lub uzyskane jako samorzutnie pojawiające się mutanty uprawnych. We wszystkich przypadkach formy te nazywamy odmianami (od łacińskiego słowa cultivare, w skrócie cv.) W odróżnieniu od odmian botanicznych cultivare są nazywane odmianami uprawnymi lub odmianami hodowlanymi. Wiele odmian hodowlanych, dla zachowania ich w niezmienionej formie, wymaga rozmnażania wegetatywnego np. przez sadzonki, przez podział lub metodą in vitro. W przypadku roślin jednorocznych wysiewanych corocznie uzyskuje się je przez specjalne traktowanie roślin matecznych.
 Zasady nazewnictwa odmian są ustalone przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Roślin Uprawnych (International Code of Nomenclature for Cultivated Plants). Począwszy od 1959 r. nazwy odmian należy zawsze pisać pismem prostym i zaczynać od dużej litery bez względu na liczbę członów składającą się na nazwę, w odróżnieniu od odmian botanicznych (var.) pisanych pismem pochyłym (kursywą), np. Phigelius aequalis 'Yellow Trumpet' oraz Juniperus sabina var.tamaris-cifolia. Nazwę odmiany hodowlanej przy zapisie musi poprzedzać skrót cv. lub pojedynczy apostrof, np. dla Ageratum houstonianum - odmiany żeniszka meksykańskiego będzie to zapis: 
Ageratum houstonianum cv. Niebieska Gwiazdka lub 'Niebieska Gwiazdka'.  

Mieszańce

Generatywne krzyżówki pomiędzy odległymi botanicznymi gatunkami czy rodzajami nazywamy mieszańcami. Oznacza się je przez postawienie znaku x (mnożenia). Jeżeli powstały mieszaniec jest efektem krzyżowania między gatunkami pochodzącymi z różnych rodzajów botanicznych, to nazywamy go mieszańcem międzyrodzajowym. Gdy w powstaniu mieszańca biorą udział dwa (czasem trzy) rodzaje, wówczas nazwa mieszańca jest połączeniem nazw dwóch (trzech) rodzajów, np. Cupressocyparis co mówi o udziale w krzyżowaniu wszystkich gatunków z rodzajów Chamaecyparis i Cupressus. Jeżeli w krzyżowaniu bierze udział więcej niż trzy rodzaje, to nazwa krzyżówki powstaje od nazwiska jej autora z dodaniem końcówki "ara". Tak np. Francuskie Towarzystwo Storczykowe dla upamiętnienia faktu uzyskania powstałej ze skrzyżowania 4 rodzajów: Brassavola, Cattleya, Laelia i Sophronitis - nadało temu mieszańcowi nazwę X Potinara. Bardziej powszechne są jednak mieszańce między gatunkami w obrębie tego samego rodzaju (Mieszańce między gatunkowe), którym nadaję się nazwy podobne do nazw gatunków poprzedzone znakiem x, np. Epimedium x rubrum, co oznacza, że mieszaniec ten powstał ze skrzyżowania gatunków: Epimedium alpinum i Epimedium grandiflorum. Dla oznaczenia takich przypadków, powstałe tzw. chimery lub mieszańce wegetatywne traktuje się w ten sam sposób jak mieszance generatywne, ale dla odróżnienia przed ich nazwą zamiast znaku x stawia się znak + (dodawania), np.
+Laburnocytisus adamii, co oznacza, ze jest to mieszaniec wegetatywny powstały po szczepieniu między rodzajami Laurnum i Cytisus. Odmiany mieszańcowe powinny być zapisywane łącznie z nazwami botanicznymi jeśli są znane, np. Viburnum x bodnantense 'Dawn' lub, jeśli pochodzenie jest złożone lub nieznane, przez podawanie nazwy rodzajowej przed nazwą odmiany np. Rosa 'Buff Beauty'.